Ziekte van Parkinson en Parkinsonisme: Wat is het verschil en hoe kan gespecialiseerde zorg helpen?

De ziekte van Parkinson en parkinsonisme zijn aandoeningen die het centrale zenuwstelsel aantasten, en hoewel ze op elkaar lijken, hebben ze verschillende oorzaken en behandelmethoden. In deze blog zullen we bespreken wat de ziekte van Parkinson is, wanneer we spreken van parkinsonisme, waarom gespecialiseerde zorg noodzakelijk is voor deze aandoeningen, en hoe holistische fysiotherapie kan bijdragen aan het welzijn van patiënten.

Wat is de ziekte van Parkinson?

De ziekte van Parkinson is een progressieve neurologische aandoening die voornamelijk beweging en coördinatie beïnvloedt. Het ontstaat door een afname van dopamine in de hersenen, een chemische stof die essentieel is voor soepele en gecontroleerde bewegingen. De symptomen ontwikkelen zich geleidelijk en verergeren na verloop van tijd.

De belangrijkste kenmerken van de ziekte van Parkinson zijn:

• Trillen (tremor): Vooral in rust, vaak beginnend aan één kant van het lichaam.
• Verstijfde spieren (rigiditeit): De spieren voelen stijf en strak aan.
• Langzame bewegingen (bradykinesie): Patiënten hebben moeite om bewegingen te starten of uit te voeren.
• Balansproblemen: Verminderde reflexen kunnen leiden tot valpartijen.

Hoewel de exacte oorzaak van Parkinson niet bekend is, wordt aangenomen dat zowel genetische als omgevingsfactoren een rol spelen. De ziekte komt vaker voor bij ouderen, en naarmate de populatie ouder wordt, neemt het aantal gevallen van Parkinson wereldwijd toe.

Wanneer spreken we over parkinsonisme?

Parkinsonisme verwijst naar een groep aandoeningen die vergelijkbare symptomen veroorzaken als de ziekte van Parkinson, zoals tremoren, stijfheid en traagheid van beweging. Het verschil ligt echter in de oorzaak van de symptomen. Terwijl de ziekte van Parkinson een specifieke degeneratieve ziekte is, kan parkinsonisme het gevolg zijn van andere neurologische aandoeningen, medicatiegebruik of hersenletsels.

Er zijn verschillende vormen van parkinsonisme:

• Vasculair parkinsonisme: Ontstaat door schade aan de bloedvaten in de hersenen, vaak veroorzaakt door beroertes.
• Medicatie-geïnduceerd parkinsonisme: Kan optreden als bijwerking van bepaalde medicijnen, zoals antipsychotica.
• Multisysteematrofie (MSA): Een zeldzame aandoening waarbij meerdere systemen in het lichaam worden aangetast, waaronder beweging en autonome functies.

Hoewel parkinsonisme vaak dezelfde motorische symptomen heeft als Parkinson, reageren patiënten met parkinsonisme meestal minder goed op dopamine-vervangende medicatie. Dit maakt het belangrijk om een nauwkeurige diagnose te stellen, zodat de juiste behandeling kan worden ingezet.

Waarom gespecialiseerde zorg voor deze centraal neurologische aandoeningen?

Zowel de ziekte van Parkinson als parkinsonisme vereisen gespecialiseerde zorg vanwege de complexe en progressieve aard van de aandoeningen. Het behandelen van deze aandoeningen gaat verder dan alleen het voorschrijven van medicijnen; er is een multidisciplinaire aanpak nodig om de symptomen te beheersen en de kwaliteit van leven van de patiënt te verbeteren.

Specialistische zorg is essentieel om:

• Accurate diagnose te stellen: Het onderscheid tussen de ziekte van Parkinson en parkinsonisme kan moeilijk zijn. Gespecialiseerde neurologen en zorgverleners zijn nodig om de juiste diagnose te stellen en een gepersonaliseerd behandelplan op te stellen.
• Medicatie aan te passen: Parkinsonpatiënten reageren vaak goed op dopamine-vervangende therapieën, terwijl patiënten met parkinsonisme hier minder baat bij hebben. Gespecialiseerde zorg helpt bij het vinden van de juiste medicatie en dosering.
• Multidisciplinaire ondersteuning te bieden: Naast neurologen werken vaak fysiotherapeuten, ergotherapeuten, logopedisten en psychologen samen om patiënten met Parkinson en parkinsonisme te ondersteunen. Deze integrale zorg kan helpen om zowel fysieke als mentale aspecten van de ziekte aan te pakken.

De gespecialiseerde zorg is vanwege het cruciale belang dan ook verenigd middels parkinsonnet. Zorgverleners die in parkinsonnet zitten hebben regelmatig bijscholingen en mono en multi disciplinaire bijeenkomsten. Waardoor er onderling korte lijnen zijn en er snel overlegt kan worden. Binnen de praktijk is Leonie als geriatriefysiotherapeute aangesloten in parkinsonnet.

Waarom holistische fysiotherapie bij de ziekte van Parkinson en parkinsonisme?

Holistische fysiotherapie biedt een bredere kijk op de behandeling van neurologische aandoeningen zoals Parkinson en parkinsonisme. Het richt zich niet alleen op de fysieke symptomen, maar ook op het verbeteren van het algehele welzijn van de patiënt.

Hier zijn enkele redenen waarom holistische fysiotherapie kan helpen:

1. Verbetering van mobiliteit en evenwicht
   Fysiotherapie helpt bij het verbeteren van de spierkracht, coördinatie en balans, wat belangrijk is om het risico op vallen te verminderen. Oefeningen kunnen gericht zijn op het soepel houden van de gewrichten en het verbeteren van de bewegingsvrijheid.
2. Ademhalingsondersteuning en ontspanning
   Patiënten met Parkinson kunnen ademhalingsproblemen en spanning ervaren. Ademhalingsoefeningen en ontspanningstechnieken helpen om de ademhaling te verbeteren en spanning in het lichaam te verminderen, wat gunstig is voor zowel de fysieke als mentale toestand van de patiënt.
3. Pijnverlichting
   Holistische fysiotherapie kan ook technieken zoals massage en stretching toepassen om stijfheid en pijn te verminderen. Dit draagt bij aan een beter bewegingsbereik en meer comfort in het dagelijks leven.
4. Mentale en emotionele begeleiding
   Omdat de ziekte van Parkinson en parkinsonisme niet alleen fysieke maar ook emotionele uitdagingen met zich meebrengen, speelt mentale ondersteuning een belangrijke rol. Holistische fysiotherapeuten helpen patiënten om hun emotionele veerkracht te vergroten en een positieve mindset te behouden, ondanks de progressieve aard van de ziekte.
5. Leefstijlbegeleiding en aanpassingen
   Holistische fysiotherapie kan ook helpen bij aanpassingen in de levensstijl, zoals dieetadvies, stressmanagement en het creëren van een routine die de symptomen helpt beheersen. Dit zorgt voor een meer geïntegreerde benadering van de zorg.

Wat is erger: parkinson of parkinsonisme?

Dit is de vraag die mensen na de diagnose het vaakst stellen, en het eerlijke antwoord is dat de vraag zelf niet helemaal past. Parkinsonisme is geen ziekte maar een verzamelnaam voor een groep aandoeningen met dezelfde verschijnselen. De ziekte van Parkinson is daar de bekendste en verreweg de meest voorkomende van.

Vergelijk je de ziekte van Parkinson met de atypische parkinsonismen — zoals MSA en PSP — dan zijn er drie verschillen die er in de praktijk toe doen:

• Het verloop. De ziekte van Parkinson gaat over het algemeen langzamer achteruit dan de atypische vormen.
• De medicijnen. Bij de ziekte van Parkinson werkt levodopa doorgaans goed en blijft dat effect lang bestaan. Bij atypisch parkinsonisme is de reactie vaak zwak, of hij verdwijnt na verloop van tijd.
• Balans en vallen. Bij atypische vormen komen valpartijen meestal veel eerder in het ziekteproces voor. Vallen binnen het eerste jaar is voor een neuroloog juist een aanwijzing dat het niet om de ziekte van Parkinson gaat.

Zo bekeken heeft de ziekte van Parkinson gemiddeld het gunstigste beloop van de groep. Maar "gemiddeld" zegt weinig over één mens: het verschil tussen twee mensen met dezelfde diagnose is vaak groter dan het verschil tussen de diagnoses. Welke vorm het ook is, de diagnose stelt de neuroloog — niet de fysiotherapeut en niet een artikel.

Wat voor beide groepen geldt: bewegen is een van de weinige dingen waarvan is aangetoond dat ze het verschil maken in wat je zelf kunt blijven doen. En omdat balans bij de atypische vormen eerder een probleem wordt, is valpreventie daar juist vóór het eerste valincident zinvol.

Veelgestelde vragen over parkinson en parkinsonisme

1. Wat is het verschil tussen de ziekte van Parkinson en parkinsonisme?
   Parkinsonisme is de verzamelnaam voor aandoeningen met dezelfde verschijnselen, zoals traagheid, stijfheid en beven. De ziekte van Parkinson is daarvan de meest voorkomende vorm. De andere vormen heten atypisch parkinsonisme.
2. Wat is erger, parkinson of parkinsonisme?
   Atypische vormen van parkinsonisme gaan gemiddeld sneller achteruit, reageren minder goed op medicijnen en geven eerder balansproblemen dan de ziekte van Parkinson. Het verloop verschilt per persoon sterk, dus een gemiddelde zegt weinig over jouw situatie.
3. Hoe weet ik welke vorm ik heb?
   Dat stelt een neuroloog vast, onder andere op basis van hoe de klachten zijn begonnen, hoe ze zich ontwikkelen en hoe goed medicijnen aanslaan. Die laatste vraag is vaak pas na verloop van tijd te beantwoorden.
4. Helpt fysiotherapie ook bij atypisch parkinsonisme?
   Ja. De nadruk ligt dan vaak eerder op balans, valpreventie en het aanpassen van dagelijkse handelingen, omdat die problemen bij deze vormen eerder ontstaan.
5. Wordt fysiotherapie bij parkinson vergoed?
   De ziekte van Parkinson staat op de lijst met chronische aandoeningen, waardoor behandeling vaak grotendeels uit de basisverzekering wordt vergoed. Vraag het na bij je zorgverzekeraar, want de eerste behandelingen vallen soms nog onder de aanvullende verzekering.

Conclusie

De ziekte van Parkinson en parkinsonisme zijn complexe neurologische aandoeningen die gespecialiseerde zorg en een holistische benadering vereisen om de symptomen te beheersen en de kwaliteit van leven van de patiënt te verbeteren. Waar Parkinson specifiek te maken heeft met een tekort aan dopamine, kan parkinsonisme door verschillende oorzaken worden veroorzaakt. Specialisten in neurologie, ondersteund door een multidisciplinair team, zijn cruciaal om een nauwkeurige diagnose te stellen en de juiste behandeling te bieden.

Holistische fysiotherapie biedt niet alleen fysieke ondersteuning, maar richt zich ook op het mentale en emotionele welzijn van patiënten, waardoor zij beter in staat zijn om hun ziekte onder controle te houden en een hogere kwaliteit van leven te behouden. Door te focussen op zowel beweging, balans, ademhaling als emotionele begeleiding, kunnen mensen met Parkinson of parkinsonisme meer vrijheid en zelfstandigheid ervaren in hun dagelijks leven.

Mocht je naar aanleiding van dit artikel vragen hebben neem gerust contact met mij op.

Wil je met Parkinson in beweging blijven? Bekijk onze Parkinson fysiotherapie in Zeist.